Identiteit #

“Wat ik onder seksuele gezondheid versta? Nou ja, eigenlijk alles wat voor een cliënt, een kind, een volwassene te maken heeft met wie diegene is, dus je identiteit”, aldus Kelsey. Identiteit stamt af van het Latijnse woord ‘idem’, wat ‘dezelfde’ betekent. In de psychologie wordt het begrip identiteit verwezen naar het constante element in de persoonlijkheid (Soenens & Luyck, 2023).
Identiteit heeft voornamelijk te maken met worden. Bij de geboorte begint de ontwikkeling van de identiteit. In de eerste jaren van het leven, spelen de spiegelneuronen een grote rol; wanneer de baby een verzorger ziet met passende intonatie en gedrag, dan leert de baby wat hij voelt en wie hij is, doordat de verzorger hem dit voorhoudt. De baby krijgt ook regelmatig te horen hoe hij zich voelt, waarom hij zich zo voelt en hoe hij hiermee om moet gaan. Ook leert het kind dat wanneer de verzorger nabij is, deze al zijn problemen zal oplossen; wat er ook gebeurt, wanneer mijn verzorger er is, komt het allemaal goed. Al dit spiegelen wordt samengevat in een eerste proces van identiteitsontwikkeling (Verhaeghe, 2015).
Daartegenover staat het tweede proces, wat juist het tegenovergestelde inhoud van het eerste proces; waar de baby bij het eerste proces juist dichtbij en onafscheidelijk wil zijn van de opvoeder, staat in het tweede proces separeren en afstand nemen van personen en diens opdrachten centraal. De separatie en het streven om autonoom te zijn, zijn voor zowel de identiteit van zichzelf als identificatie naar anderen erg belangrijk. Hiermee wordt er een eigenheid ontwikkelt. Het kind komt in een onafhankelijkheidsfase, vaak gekenmerkt als de peuterpuberteit. In deze fase staat de afwisseling van het aantrekken en afstoten centraal.

Doordat de omgeving het kind een spiegel voorhoudt, heeft dat invloed op wat hij gaat worden. Filosofen leggen om deze reden ook altijd de basis van ons zelfbewustzijn in de ogen van een ander (Verhaeghe, 2015).
Om deze spiegel te krijgen, is het van belang dat mensen in de omgeving zijn die de persoon zien en respecteren.

Identiteit gaat over worden, niet over zijn

De theorie van Eriksion over identiteitsvormig gaat uit van twee veronderstellingen over de menselijke ontwikkeling. Allereerst is gaat men uit van het gegeven dat identiteit een voortdurende interactie is tussen het kind en de omgeving. Dit is volgens Erikson de drijfveer als het gaat om de ontwikkeling van de persoonlijkheid. Door de sociale omgeving worden verwachtingen gesteld waardoor kinderen meer zelfstandig gedrag gaan ontwikkelen. Als tweede veronderstelling gaat de theorie uit van de identiteit als een ontwikkelingsproces. Beide processen leren het kind een beeld te vormen van zichzelf, de waarden en normen die zij belangrijk vinden en wat zij in de toekomst willen doen (Soenens & Luyck, 2023).